E-mailen met de dokter

In een interessant artikel in Medisch Contact stelde gynaecoloog van Aken “Het verbaast ons dat veel artsen nog medische gegevens naar patiënten mailen. Zelfs met toestemming van de patiënt, is het strafbaar”. Ik vroeg me op Twitter af of dat wel zo was. Algemene tendens van de reacties: niet strafbaar, maar zonder extra maatregelen is het op zijn minst zeer onzorgvuldig. E-mail van arts naar patiënt en vice versa kan zonder versleuteling van gegevens en zonder garantie dat de andere partij werkelijk de andere partij is inderdaad onveilig zijn. Neem alleen al de situatie dat er een mail wordt verstuurd naar een algemeen mailadres in een gezin. Dit kan dan door iedereen in huis worden gelezen. Niet handig als het heel gevoelige informatie is.

Vandaag publiceerde Medisch Contact een korte bijdrage over dit onderwerp. Een lezer had gereageerd en het net als ik opvallend gevonden dat e-mail strafbaar zou zijn. Dit blijkt dus inderdaad niet het geval. Van belang hierbij zijn diverse wetten, waar onder meer het College Bescherming Persoonsgegevens praktische richtlijnen bij geeft. In het informatieblad “Uw omgang met medische gegevens” schetst het CBP hoe met e-mail moet worden omgegaan:

Voor het e-mailen van medische gegevens dienen ook voldoende beveiligingsmaatregelen te worden getroffen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het opstellen van een gebruikersrichtlijn en het implementeren van anti-virus- en anti-spamsoftware. Daarnaast moet de opslag van e-mails beveiligd zijn tegen onbevoegde toegang en de medische gegevens dienen versleuteld (via encryptie) verzonden te worden. Tevens is het zinvol loggingfaciliteiten aan te brengen. Hiermee kan achteraf de oorzaak van eventuele calamiteiten worden opgespoord en kunnen maatregelen worden genomen om herhaling te voorkomen.

Ook de KNMG richtlijn online arts-patiënt contact schetst randvoorwaarden waar aan voldaan moet worden. Het kan dus wel. Waarom gebeurt het dan niet op grote schaal? Een e-consult met e-mail als drager van medische informatie wordt nog maar weinig gebruikt, om maar iets te noemen. Het heeft voor een deel te maken met de gebruikers: zowel artsen en patiënten zullen ervoor moeten zorgen dat aan bovenstaande voorwaarden is voldaan. Dat is niet zo eenvoudig. Technisch is het wel mogelijk, zelfs zonder kosten voor software, maar welke arts c.q. patiënt versleutelt zijn mailtjes? Kijk naar je eigen mailbox: hoeveel van je mail wordt versleuteld uitgewisseld?

In managementspeak heeft men het wel eens over “laaghangend fruit”. Dit is daar een voorbeeld van: iets wat niet al te ingewikkeld is, klantvriendelijk, efficiënt en wat met niet al teveel kosten kan worden aangepakt. Wat kunnen we doen om dat fruit te plukken?

http://www.cbpweb.nl/Pages/inf_va_omgang_med_gegevens.aspx

Koppensnellen is gevaarlijk

In de JAMA (Journal of the American Medical Association) werd gepubliceerd over een onderzoek naar het verband tussen online adviezen van de apotheker en bloeddruk. Conclusie:

Pharmacist care management delivered through secure patient Web communications improved BP control in patients with hypertension.

Oftewel: als de apotheker via veilige Internet communicatie adviezen levert, leidt dat tot een betere bloeddruk controle bij patienten met hoge bloeddruk. Een beetje een open deur. Als de arts of apotheker per mail altijd bereikbaar was voor overleg en advies, lijkt het me logisch dat dat betere resultaten levert dan een sporadisch consult. Maar goed, opvallend vind ik dat de koppen op Internet dan eenvoudigweg de conclusie kapen: Bloeddruk daalt door e-mail met apotheker. Het is wel makkelijk scoren, zo’n kop. Hij klopt niet, hij geldt niet voor Nederland (zeker nu niet, nu het preferentiebeleid per vandaag is afgeschaft en patiënten alleen de door de zorgverzekeraar vergoede geneesmiddelen kunnen krijgen) en bovendien, in Nederland is het meestal de huisarts die hierin de lead heeft. Maar het staat wel leuk als nieuwsbericht. En als je zoals veel mensen alleen koppen snelt (lang leve RSS), dan lees je maar de helft. Wat is werkelijk de uitslag van het onderzoek? Wat was de vraag? Wat heb je aan de resultaten? Net als in de krant moet je op Internet kritisch blijven lezen.

E-mail consult nog geen succes

Het wil nog niet bepaald vlotten met het e-consult, oftewel het e-mail consult. Dit consult kan een huisarts declareren bij de zorgverzekeraar, mits het gaat over een probleem waarvoor een patiënt al bij de arts onder behandeling is. Voor 4,50 EU per consult is de financiële vergoeding er wel. Maar waarom slaat het niet aan? Het onderzoek gaat hier helaas niet op in. De cijfers zijn redelijk dramatisch. Let wel: het gaat over 2006, niet over 2007!

  • Er zijn 100 zogenaamde LINH praktijken onderzocht;
  • Samen goed voor bijna 2 miljoen consulten, waarvan 1159 e-mail consulten. Dat is niet veel.
  • Drie praktijken waren goed voor bijna de helft van de e-mail consulten.
  • 777 patiënten maakten er gebruik van, en voor driekwart daarvan bleef het bij één consult.

Mogelijke redenen waarom het niet aanslaat: onbekendheid met de mogelijkheid? Geen vertrouwen? Of kunnen de bestaande systemen er nog niet mee uit de voeten? Je zou toch denken dat dit, mits slim opgezet, een zowel voor artsen als patiënten zinnige aanvulling is op de bestaande communicatie (telefonisch en face-to-face). Wat is daar voor nodig? Overigens is het de vraag hoe precies een e-consult is gedefinieerd in dit NIVEL onderzoek. Dit is niet zo snel na te gaan. Je mag dus niet meteen concluderen dat artsen niet mailen met hun patiënten. Dat zou een interessante (vervolg)vraag zijn: hoe vaak wordt er überhaupt gemaild met een patiënt?