19.000 vermijdbare opnames: waar of niet?

In alle communicatie rondom het EPD wordt vaak gesteld dat het EPD bijdraagt aan het terugdringen van het aantal vermijdbare ziekenhuisopnamen. Dit zouden er in Nederland jaarlijks circa 19.000 zijn. Huisartsvandaag.nl signaleert echter dat het verband tussen het EPD en dit aantal volstrekt uit de lucht gegrepen is. Het HARM onderzoek dat uitgevoerd werd door de NVZA (Nederlandse Vereniging van Ziekenhuis Apotheken) was de eerste serieuze poging om cijfers te verzamelen over de Nederlandse situatie als het gaat om vermijdbare, aan medicatie gerelateerde ziekenhuisopnamen. Dat leverde een getal op van circa 19.000 potentieel vermijdbare ziekenhuisopnamen. Het afwezig zijn van een EPD of een medicatiedossier is in dat onderzoek helemaal nooit meegenomen als risicofactor. Ik heb het eindrapport eens doorgenomen en ik kwam eigenlijk alleen het volgende stukje tegen:

Een juist inzicht in verminderde nierfunctie en comorbiditeiten (in plaats van de ‘afgeleide’ comorbiditeiten, waar de medicatiebewaking in de apotheek nu vaak meewerkt; deze zijn afgeleid uit het medicatiegebruik) bij de medicatiebewaking in de apotheek (bijvoorbeeld via koppeling met klinisch-chemische laboratoriumsystemen en/of electronisch medische dossiers van de patiënt) kan mogelijk bijdragen aan een vermindering van deze opnames [110].

Ik ben benieuwd hoeveel ziekenhuisopnamen vermeden hadden kunnen worden als er een landelijk EPD was geweest? Of desnoods een regionaal dossier. Daar geeft het onderzoek geen antwoord op en was ook niet de bedoeling.

Waarom is dit belangrijk? Omdat het magische getal 19.000 steeds naar voren wordt gebracht om het belang van kwaliteit in de zorg te onderstrepen. En getallen gaan een eigen leven leiden, ten koste van nuanceringen. Zo kwam de Volkskrant vervolgens met deze boude inleiding vorige week:

Voor uw eigen bestwil worden al uw medische gegevens toegankelijk voor de huisarts, apotheker en specialist in het ziekenhuis. Dan weten ze van elkaar welke medicijnen ze u voor welke kwaal voorschrijven. Nu weten ze dat niet, en daardoor sterven jaarlijks zo’n 1.200 mensen en komen er 19.000 in het ziekenhuis terecht.

Ironisch of niet, die getallen zijn er en worden gebruikt en misbruikt. Daar moet je dan kritisch naar kijken. Het is verder belangrijk omdat er een moment komt dat je de effectiviteit van het landelijk EPD wilt meten.  Dat zou je bijvoorbeeld kunnen doen door per jaar te bezien hoeveel ziekenhuisopnamen er vermijdbaar waren en of daar een dalende trend in is te zien. Dan moet je wel valide baseline metingen doen: dus hoe is de situatie nu? Hoeveel mensen belanden er werkelijk in het ziekenhuis door gebrek aan kennis c.q. informatie? Had het EPD dat kunnen voorkomen? Of is training van personeel c.q. voorlichting van patiënten niet gewoon veel effectiever? Interessante vraag voor de NVZA of andere koepels lijkt me.